Türkiye, Sanayileşmenin ve doğal kaynakların bilinçsiz kullanımının yarattığı çevre kirliliğinin etkisini son yıllarda daha fazla hissetmeye başlamıştır. Gelişmiş dünya ülkeleri, daha önceleri yarattıkları atıkların bir miktarını kendi ülkelerinde kullanıp geriye kalanları az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere göndermekte idi.Bu doğrultuda, biriken atıkların sadece ülkeler arasında hareket gördüğünü ancak, dünya kaynaklarına zarar vermeye devam ettiğini fark etmeleri sonrasında, atıkların uygun yöntemlerle ve ülkelerinde geri kazanılması ya da yok edilmesi için çalışmalara başlamışlardır.
 

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri
TÜİK’in en son yayımladığı nüfus ve motorlu kara taşıtları istatistiklerine göre, nüfusu 71 milyon 517 bin 100 olan Türkiye’de Mart 2009 itibarıyla trafiğe kayıtlı 6 milyon 872 bin 598 adet otomobil bulunuyor.

Dünyada: 2003 yılında 20 milyon ton lastik (sentetik ve doğal) üretildi.

Ülkemizde: 66 bin ton (2002)sentetik ve 107 bin ton (2003) doğal lastik tüketilmektedir.
Tüketim Ξ Atık Üretimi

Ömrünü Tamamlamış Lastikler şiddetli yangınlara sebebiyet vermektedir. İçleri boşluklu olan bu lastiklerin yanması halinde söndürülmesi oldukça zor olmakla birlikte atmosfere yaydığı zararlı gazlarında geleceğimize ciddi zararları vardır.

(Karbon siyahı, uçucu organikler, yarı-uçucu organikler, çok halkalı hidrokarbonlar, yağlar, kükürt oksitleri, azot oksitleri, nitrosaminler, karbon oksitleri, uçucu partiküller ve As, Cd, Cr, Pb, Zn, Fe vb. gibi metaller).
 

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS) Aralık 1997'de Japonya'nın Kyoto şehrinde görüşülmüş, 16 Mart 1998'de imzaya açılmış ve 15 Mart 1999'da son halini almıştır.
Kyoto Protokolü'nün yürürlüğe girebilmesi için protokole imza atan ülkelerin 1990 yılında atmosfere vermiş oldukları karbon emisyonlarının, tüm dünyadaki toplam karbon emisyon miktarının yüzde 55'ine ulaşması gerekiyordu.

Karar Sayısı : 2009/14979
5/2/2009 tarihli ve 5836 sayılı Kanunla katılmamız uygun bulunan ekli “Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesine Yönelik Kyoto Protokolü”ne katılmamız; Dışişleri Bakanlığının 7/5/2009 tarihli ve HUMŞ/408 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 7/5/2009 tarihinde kararlaştırılmıştır.

        Abdullah GÜL                          Recep Tayyip ERDOĞAN
CUMHURBAŞKANI                                 Başbakan

(VIII) Metan gazı salımlarının gerek atık yönetiminde geri kazanım ve kullanım sırasında, gerek enerji üretimi,
nakli ve dağıtımı aşamasında sınırlandırılması ve/veya azaltılması.
(a) Ulusal koşullarına uygun olarak, aşağıdaki politika ve önlemleri uygulayacak ve/veya daha da
geliştirecektir
(III) Sürdürülebilir tarım türlerinin, iklim değişikliği mülâhazaları ışığında teşvik edilmesi;
(IV) Yeni ve yenilenebilir enerji türleri, karbondioksiti gideren teknolojiler ile çevre dostu ileri ve yenilikçi teknolojilerin araştırılmaları, teşvik edilmeleri, geliştirilmeleri ve kullanımlarının arttırılması;

Dünya çapındaki milyarlarca dolarlık karbon kredileri pazarını düzenleyen sözleşmede yer alan ciddi açıkların, Batılı tekeller tarafından kullanıldığı ortaya atıldı. Karbon kredileri, Temiz Kalkınma Mekanizması(CDM) isimli bir Birleşmiş Milletler(BM) programı tarafından üretiliyor. Kyoto Protokolü’nün 12. maddesi tarafından düzenlenen bu “esneklik” mekanizmasında, karbondioksit salım hedefi belirlemiş bir ülke, hedef belirlememiş az gelişmiş bir ülkeyle işbirliğine giderek o ülkede sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik projeler yaparsa, kendi ülkesinde daha fazla karbondioksit salınım hakkı kazanıyor.
Atmosfere engel olduğunuz karbondioksit miktarına göre 21yıl süre ile 5 ile 20 Euro ton başına kredi ödenmektedir.
 

Karbon Kredisi Karbondioksit salınım miktarı göz önünde bulundurularak hesaplanır
Elektrik Üretimi Yapıldığı Takdirde ;
Jeneratör eksozundan çıkan karbondioksit salınımını özel yöntemlerle tamamen engelliyoruz.

Kyoto protokolünün hükümetimiz tarafından imzalanmasından sonra KARBON SALINIM larını telafi etmek için GÖNÜLLÜ SERTİFİKA sistemine katkı amacıyla VAKIFBANK ve TSKB CO2 emisyon ticareti ve KARBON KREDİSİ vereceklerini ve bu konuda DANIŞMANLIK yaparak daha yaşanabilir bir dünya için çevresel stratejilerini açıklamışlardır.

• Geri kazanım uzun vadeli, verimli ve ekonomik yatırımdır.
• Hammaddenin azalması ve doğal kaynakların hızla tükenmesi sonucunda geri kazanım, ekonomi üzerinde olumlu etki yapacaktır.
• Yeni iş imkanları sağlayacak ve gelecek kuşaklara doğal kaynaklardan yararlanma olanağı sağlayacaktır.

• Geri dönüşümle tekrar ekonomiye kazandırılabilecek olan Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Türkiye'de yıllık olarak ortaya çıkan miktarı 180.000 ton (2003 yılı)civarında olup geri dönüşüm oranı ise bilinmemektedir.

• Türkiye'nin aksine Avrupa Birliği üyesi ülkelerde oluşan ömrünü tamamlamış lastiklerin geri dönüşüm oranı ise % 96'lara varabilmektedir.
• Lastik sektörü ile Çevre ve Orman Bakanlığı arasında bir süredir yürütülen çalışmalar 2006 yılı sonlarında tamamlanmış ve 25 Kasım 2006 tarihinde 26357 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği" ile atık lastiklerin kontrolünü sağlayacak sistemin kurulması çalışmalarına başlanmıştır
• Kısaca ÖTL sistemi olarak da adlandırılabilecek bu sistem çalışmaya başladığında;
• ÖTL'lerin çevreye zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama verilmesi önlenebilecek,
• ÖTL'lerin öncelikle ekonomiye geri kazandırılması sağlanacaktır.


 

• Kauçuk
• Çelik
• Lif ve Diğer Atıklar
  
  Bunların lastik içindeki yüzdesel payları Tablo da gösterilmiştir. Rakamlardan da anlaşılacağı gibi atık lastiğin ortalama %95'i geri dönüştürülebilen ürünlerden oluşmaktadır.

Çizelge 90’larda bazı ülkelerde araç lastiklerinin yönetimi

• Piroliz eski lastiklerin yakıta çevrimi için kullanılan metotlardan biridir.
• Teknik olarak, piroliz ısı ile organik kimyasal bağların kırılması prosesidir.
• Lastikler ele alındığında, yani lastikler piroliz sonucu karbon siyahı, gaz, çelik ve yağa dönüşür

Tesiste Elde Edilecek Ürünler ve Ortalama Miktarları

Kırıcılar

Mobil Lastik Kırıcı

• Küçültülmüş ve biriktirilmiş lastik parçaları ısıl işleme tabi tutularak buhar eldesi için reaktöre taşınacaktır.

• Ömrünü tamamlamış lastiklerin piroliz işlemine tabi tutulması neticesinde elde edilen bir ÜRÜNDÜR.
• Piroliz işlemi sonucunda geri dönüştürülen lastiğin cinsine göre lastik miktarının 43%-45%'i oranında pirolitik yağ elde edilir.
• Pirolitik yağ MAZOT EŞDEĞERİ bir üründür. Yakıt olarak, elektrik enerjisi üretimi için jeneratör yakıtı olarak yaygın biçimde kullanılır.
 

• Ömrünü tamamlamış lastiklerin cinsine bağlı olarak pirolize giren lastik ağırlığının % 10 miktarı kadar hurda çelik tel elde edilmektedir.
• Preslenerek satışa hazır hale getirilen hurda çelik telin genel kullanım amacına uygun olarak hurdacılara ve haddehanelere satılır.
 

• Piroliz işlemi sonrasında yoğunlaştırılamayan gazdır. Sistemde gerçekleştirilen piroliz işlemi ile %8 - % 10 oranında yanıcı gaz elde edilmesi beklenmektedir.
• Kalorifik değer olarak doğal gazdan daha üstündür.
• Uygun şartlarda depolanabilmesi halinde doğal gaz ve LPG yerine kullanılabilir.
• Tesisin kendi elektrik veya ısı (piroliz işlemi için) ihtiyacını karşılamakta kullanılabilir.

Ham petrol fiyatlarının çok ciddi tırmanışlarına önümüzdeki süreçte kuşkusuz tanıklık edeceğiz.Atık lastiğin bütün olası kullanımları arasında, özellikle ham petrol fiyatlarının günümüzde izlediği fiyat seyri dikkate alınırsa, elbette atık lastikten petrol alternatifi üretmek en cazip uygulama yöntemi olacaktır.
 

• Yakıt: Tesis kendi ürettiği gazı, yakıt olarak kullanacağı için, ayrıca yakıt gideri olmayacaktır.
(Çıkan doğalgaz yakıt olarak ta kullanılabilmektedir.)
• Elektrik: Tesis ihtiyaç duyduğu elektriği kendi ürettiği elektrik ile karşılaya bilmektedir. Bu nedenle elektrik masrafı olmayacaktır.
(500Kw/h kadar jeneratörlerde lisans gerekmemektedir.)
• Personel Giderleri

 

YURTDIŞI FONLAR
• Küresel Çevre Fonu (Global Environment Facility -GEF), BM Kalkınma Programı (UNDP), BM Çevre Programı (UNEP) ve Dünya Bankası tarafindan yönetilen, ortak bir çevre programıdır.
• GEF'in misyonu küresel çevrenin korunmasıdır. Yerel ile küresel çevre sorunları, ulusal ile uluslararası kaynaklar arasındaki bağı kurmayı amaçlar.
• GEF'in Uygulayıcı Kuruluşları, Dünya Bankası, BM Çevre Programı (UNEP) ve BM Kalkınma Programı'dır (UNDP).
• Hükümetler büyük ölçekli GEF programından fon temin etmek için doğrudan başvurabilirler.
• Orta ölçekli GEF projeleri ise, hükümetler, sivil toplum kuruluşları (STK'lar), akademik kurumlar, ulusal ve uluslararası kurumlar ve özel sektör işletmeleri tarafından hazırlanabilir ve GEF desteği için sunulabilir
• GEF'in büyük ölçeği 10 Milyon USD $'ın üzerindeki destekleri kapsarken, orta ölçeği 1 milyon US$'a kadardır.
• GEF Küçük Destek Programı (SGP), GEF'in bir parçasıdır. 50,000 US$'a kadar olan projeleri için, sadece sivil toplum kuruluşları ve topluluk örgütlerinin başvurularına açıktır.
• Daha fazla bilgi için GEF'in web sayfası linki : www.undp.org/gef
• Avrupa Yatırım Bankası, İslam Kalkınma Bankası gibi finans kuruluşlarının yatırım projeleri destek kredileri bulunmaktadır.
• Avrupa Yatırım Bankası, Avrupa Birliğinin finansman kuruluşu konumundadır. Kamu ve özel sektör kuruluşlarına uzun vadeli finansman sağlamaktadır.
• Avrupa Yatırım Bankası kar amacı gütmeyen bir kurum olup, özellikle kalıcı projelere, yatırım projelerine finansman sağlamaktadır.
• Avrupa Yatırım Bankası, proje maliyetlerini %50 oranında finanse etmektedir.
• Bu krediler, yatırımcının kendi fonlarına ve başka kaynaklardan elde edeceği finansmana ilaveten destek sağlamayı amaçlanmaktadır.
• Krediler 3-5 yıl arasında ödemesiz ve 15-20 yıla kadar vadeli, düşük faizli
kredilerdir

YURTDIŞI FONLAR Kimler başvurabilir?
• Başvuran kuruluşun uygunluğu herbir teklif özelinde değerlendirilmekle birlikte, Birleşmiş Milletlerin tanımladığı tüm sivil toplum kuruluşları GEF Küçük Destek Programı'na (SGP) proje sunabilirler.
• Bu tanıma uyan derneklerin, vakıfların, kooperatiflerin, meslek odalarının, birliklerin veya bunlardan birinin resmi ortaklığında olup tüzel kişiliği olmayan çalışma gruplarının, kar amacı gütmeyen ve GEF çerçevesindeki projeleri, SGP tarafından destek için değerlendirmeye alınabilir

YURTDIŞI FONLAR Nasıl başvurulur?
• Proje seçimi ve onaylanması aşağıdaki gibidir.
• Proje tipine uygun form kullanılarak proje teklif metni SGP Ulusal Koordinasyon Birimi'ne sunulur.

Proje Teklif Formatı - Projeler
Proje Teklif Formatı - Proje Geliştirme
Proje Teklif Formatı - Toplantı / Çalıştay
Proje Teklif Formatı - Basılı Malzeme